Het verhaal van de positieve psychologie:

Zal ik eens heel brutaal zijn, en wat boude beweringen neerzetten, hierzo? (voetje voor voetje, voorzichtig, schuifelend... maar ik doe het lekker toch)

Wat we nu hebben is niet goed genoeg.

Er is de laatste honderd jaar heel veel gebeurd op het vlak van psychische gezondheid - er is veel meer geweten en veel meer mogelijk: we kunnen cliënten met angst, depressie, trauma, persoonlijkheidsstoornissen, verslaving,... veel effectiever en veel vaker écht helpen. En dat is schitterend. 

Maar

1. Er was en is een overdreven focus op problemen en op wat 'mis' is aan mensen, in de psychologie en de hulpverlening

2. Er is een scheefgetrokken nadruk op het wegwerken van tekorten en het voldoen aan een externe norm (het competentiemanagement) in het onderwijs en op de werkvloer

3. Hulpverleners, leidinggevenden, leerkrachten, opvoeders,... krijgen zelf last van de eenzijdige aandacht voor moeilijkheden. Dat maakt hen gevoelig voor demotivatie, burn-out en cynisme.

4. De zelfhulp als genre is immens populair: mensen zijn op zoek naar geluk en betekenis. Maar wat er wordt gedeeld en geleerd is vaak te weinig onderzocht, weinig onderbouwd en niet voldoende veralgemeenbaar. We hebben de levenskunst teveel uit handen gegeven aan goeroes en verkopers. 

5. De groep 'gewone' mensen loopt het risico om naar de negatieve kant van de curve (zie lesje 4) te zakken, door de aandacht voor problemen die juist zorgen creëert - help, ik ben gescheiden en dat is slecht voor mijn kinderen - help, mijn zoon is drukker dan anderen en daar is medicatie voor nodig - help, ik ben triest/bang/zenuwachtig en die emoties zijn beangstigend want mogelijks voorboden van een depressie/angsstoornis/...

6. Het positieve wordt gezien als wazig, soft en niet efficiënt. Anderzijds, door de pied-de-stal waar we wetenschappelijke objectiviteit op hebben gezet, zijn we in dat onderzoek de liefde en de verwondering verloren.

7. Nooit eerder had de Westerse mens zoveel welvaart, zoveel veiligheid en zoveel mogelijkheden. Maar onze invulling van geluk (goede prestaties, een carrière, financiële welvaart)  en van betekenisvol leven (je eigen noden opzij zetten voor die van anderen) is gebrekkig en laat ons verweesd achter.

Er is een ander antwoord nodig. Een stevig opgebouwd antwoord dat laat zien hoe optimaal menselijk functioneren eruit kan zien - én die bevindingen vertaald naar instrumenten en acties.  

Positieve psychologie is de wetenschappelijke studie van de positieve elementen in het leven van mensen, zoals geluk, welbevinden en talent. Martin Seligman richtte dit veld binnen de psychologie op, in 1999, en vatte het samen als de "wetenschappelijke studie van optimaal menselijk functioneren, die probeert om die factoren te ontdekken en te vergroten waardoor mensen en gemeenschappen floreren."

De 'klassieke' psychologie heeft vooral de nadruk gelegd op de tekorten van mensen, eerder dan op hun potentieel. Positieve psychologie richt zich vooral op de mogelijkheden. Niet op het oplossen van problemen, maar wel op het onderzoeken van wat het leven de moeite waard maakt. Positieve psychologie is niet bezig met een transformatie van, bijvoorbeeld, -5 naar 0 maar met hoe we van een 4 een 8 kunnen maken.

De positieve psychologie is een veld dat zich aan een snel tempo ontwikkeld. De aspiratie is om stevig empirisch onderzoek te doen op thema's zoals welbevinden, flow, persoonlijke sterktes, wijsheid, creativiteit, psychologische gezondheid, positief ouder worden en op eigenschappen van positieve groepen en organisaties.

 
positivepsychology.png
 

Waarom hebben we in vredesnaam een positieve psychologie nodig?

Even wat geschiedenis. Voor de Tweede Wereldoorlog, was de gewone psychologie gericht op drie taken: geestelijke stoornissen genezen, normale levens verbeteren en bijzonder talent identificeren en versterken. Na de oorlog raakten de twee laatste taken vergeten, en gaf het veld vooral aandacht aan het eerste. Waarom? Omdat psychologie een wetenschap is die voor haar onderzoek grotendeels steunt op fondsen van de overheid, en met een menselijke crisis op zo'n grote schaal (twee wereldoorlogen op heel korte tijd) werden alle middelen ingezet voor onderzoek naar het verhelpen van mentale problemen.

Daardoor ging de psychologie zich enten op een ziekte-model, dat bovendien erg succesvol bleek - er zijn bijvoorbeeld vandaag veertien aandoeningen goed behandelbaar die vroeger niet te genezen waren (zoals depressie, trauma, sommige persoonlijkheidsstoornissen en angstaanvallen). Maar de kost van dat ziektemodel was de negatieve kijk op psychologen als schuld-inducerend en pathologiserend (ze zoeken altijd naar een schuldige en een slachtoffer, en ze zien alles als een probleem of een aandoening). Als je tegen je vrienden zegt dat je naar een psycholoog gaat, vragen ze wellicht: "Wat is er mis?"

Het hele idee van onze vernieuwde focus op normale levens en talent, is dat je ook ondersteuning zou kunnen zoeken voor groei en zelfontwikkeling. Voor het verbeteren van je leven, ook als het gewoon oké is. En daarvoor hebben we kennis nodig over wat het leven de moeite waard maakt, en over hoe normale mensen floreren in gewone, in plaats van in extreme, omstandigheden. Als positivologen willen we daar graag meer over te zeggen hebben dan de zelfhulp-goeroes, en willen we onze kennis beter staven met objectief onderzoek.

Vandaag lijkt de tijd meer dan rijp voor zo'n focus op normale en florerende levens, in plaats van enkel op levens die hulp nodig hebben. We hebben het met zijn allen beter dan ooit tevoren in de geschiedenis, dus het idee dat we vanuit deze comfortabele plek kunnen leren om krachtige relaties te bouwen, positieve organisaties te vormen en onze talenten optimaal in te zetten krijgt steeds meer voet aan de grond.

Positieve psychologie is een deelgebied van de psychologie, en gebruikt dezelfde wetenschappelijke methodes. Het gaat dus niet over een geloof of een keuze, het is gewoon een vakgebied dat simpelweg andere (en werkelijk boeiende) onderwerpen bestudeert en andere vragen stelt, zoals 'wat werkt?' in plaats van 'wat werkt niet?' of 'wat is er goed aan deze persoon?' in plaats van 'wat is er mis?'. 

En nog eens, met het risico steeds op dezelfde nagel te kloppen: positieve psychologie bestaat naast de klinische psychologie, maar vervangt die niet.

 
positivologie teaser.png
 

Mijn verhaal

In 2000 studeerde ik af als klinisch psychologe. Ik wilde kindertherapeute worden, dat was mijn droom: speltherapeute zijn. Na een jaar vruchteloos zoeken, een afwisseling van deprimerende werkloosheid en korte vervangingen in het middelbaar onderwijs, solliciteerde ik voor een job in de bijzondere jeugdzorg. Bij tienermeisjes die door de jeugdrechter in een gesloten instelling geplaatst zijn. Niet omdat ik met tieners wilde werken, ik wilde nog steeds met kinderen werken, eigenlijk, maar ik wilde ook gewoon werk. Negen jaar werkte ik in die voorziening. Ik ondersteunde er opvoeders in hun werk en deed individuele gesprekken met meisjes die diep in de shit zaten, misschien wel op het diepste punt in hun leven. Mooi werk.

Heftig werk ook. Dat ik al die jaren met veel bezieling deed, tot ik begon te huilen. Elke dag. 

In 2009, vandaag bijna tien jaar geleden, kreeg ik een burn-out. Alle beelden en situaties die mij schijnbaar niet geraakt hadden (de kwetsbaarheid, de woede, de angst, de gruwelijke levensverhalen) kwamen terug. Ik sliep niet meer en werd *emotioneel incontinent*. 

Bovendien was ik net gescheiden, had een prille nieuwe relatie en een nieuw leven als kostwinner in een duur huurhuis met mijn drie kleuters. Ik stond wiebelig, had net mijn hele leven omgegooid. En ik had een liefdesrelatie met een collega achter de rug. Of eerlijk gezegd, drie relaties - ik was blijkbaar nogal van het trial-and-error type op liefdesgebied (#sorrynotsorry). Die verschillende affaires maakten mij sociaal heel kwetsbaar op het werk, uiteraard, en dat had mijn jongere ik helemaal niet verwacht. Wie waardeerde mij nog? Wat ging er over mij de ronde? Wie dacht wat? 

Het werk met de meisjes viel mij ook steeds zwaarder. Hun onvermogen om zichzelf te laten zien. Hun immense nood aan liefde en warmte die verborgen zit achter een muur van onverschilligheid en destructief gedrag.  De schijnbare onmogelijkheid om verschil te maken. De opsluiting, de straffen ook, de harde aanpak. Het voortdurende structureren en controleren. Er viel soms weinig licht naar binnen, in die context. 

Gelukkig zijn er veel mensen die hun werk daar heel knap en krachtig doen. Maar ik kon het niet. 

Ik wist niet meer waar ik mij kon aan vasthouden. Ging mij steeds meer in mijn bureau opsluiten. Werd cynisch, sceptisch, negatief en sociaal onhandig. Kwaad. Op een middag schopte ik letterlijk een gat in de deur van mijn werkkamer, ten einde raad. 

Een griep hield mij thuis, en de daaropvolgende doktersbezoeken lieten mijn burn-out zien. Ik ging in ziekteverlof, mocht thuisblijven en stoppen. En dat was zeer welkom. Ik ging helemaal op in de rol van moeder en huisvrouw, en in mijn nieuwe huis en het thuis-maken daarvan. In mijn nieuwe liefdesrelatie. De kinderen kregen aandacht, eindelijk, want op dat vlak was er veel schaarste geweest. Nu bracht ik ze met de fiets naar school, was ik thuis op woensdagnamiddag en zorgde voor een huis met orde, structuur en overzicht. Ik speelde, lachte, knutselde en zong. Ik leefde weer, quoi.

Na vier maanden ging ik uitgerust en met hernieuwde moed terug. Deeltijds nog. En dat werkte: ik kon voor het eerst heel goed voelen hoe dit niet bij mij paste. Ik kon zien hoe het werk dat ik daar deed -of juister, de manier waarop ik mijn werk daar deed- niet gewaardeerd werd, en door niemand gewenst was. De meisjes wilden die vorm van hulpverlening niet, de opvoeders wilden mijn soort ondersteuning niet: ik zat verstrikt in dwang en onwil, en ik had met mijn klassieke klinische kijk op hulp weinig te bieden. 

Af en toe kon ik het wél, dan gaf ik aanmoediging en waardering en ging concrete positieve plannen maken. Dan kon ik gewoon luisteren en er bij blijven. Dan kon ik meisjes aanbieden wat ze nodig hadden, en echt alleen dat (niet wat ik dacht dat zij nodig hadden). Maar ik voelde mij machteloos tegenover de grootsheid en zwaarte van hun lijden. Ik had de handvaten niet om verschil te maken. En ik miste liefde, warmte, verwondering, schoonheid.

Het moest anders.

In loopbaanbegeleiding gaf mijn coach de opdracht een lijst te maken van dertig andere beroepen die ik wel zou willen uitoefenen. “Tarot-kaarten leggen op het strand” stond er op. En bloemen verkopen. En duurzame reizen organiseren, want op vakantie in Italië vond mijn nieuw lief dat ik zo vlot was in Italiaans en Engels en mensen aanspreken en dingen regelen. Ik toonde mijn beroepen-brainstorm aan mijn broer, en die vertelde over een vacature bij KrisKras, een duurzame reisorganisatie voor jongeren. Ik moest onmiddellijk solliciteren, want de volgende dag was de deadline.

Ik kreeg de job. KrisKras was vakantie, plezier, verbondenheid.

Naar aanleiding van de burn-out die ik had overleefd (zo voelde dat toen nog, ondertussen zie ik het meer als "de burn-out die ik cadeau kreeg") ging ik op zoek naar wie ik was, naar mijn talenten. Ik wilde weten waarom ik zo heftig had gereageerd. Paste een job in de hulpverlening dan niet bij mij? Waarom liep ik zo leeg, waar verloor ik zoveel energie in? 

Ik ontdekte mijn sterke punten, en werd daar zo blij en opgelucht en gerustgesteld van (want: Leergierigheid! Verbondenheid! Actiegerichtheid!), dat ik iedereen het boek van Buckingham cadeau deed, voor nieuwjaar. En dat ik de aanzet gaf om bij KrisKras opnieuw de taken te gaan verdelen.

Op talent en goesting. En dat werkte. 

Dat deed iets met mij en met mijn collega's. Er kwam beweging. Zoveel beweging dat we een organisatie-deskundige inschakelden om ons te ondersteunen: Katrien Massa van Kessels&Smit. Zij begeleidde zo'n mooi proces in de organisatie dat ik stikjaloers werd.

Jaloezie is een prachtig motief om tot verandering te komen. Wat Katrien deed, dat wilde ik ook kunnen.

Ik sprong, en stapte als zelfstandige in het netwerk van Kessels&Smit. The Learning Company noemden zij zichzelf, en leren deed ik daar, aan een ongezien tempo. Ik leerde lezingen geven, workshops maken en begeleiden, ik creëerde een opleiding over talentgedreven coachen met de geweldige Els Pronk. Ik specialiseerde mij in waarderend onderzoek, ik begon te bloggen, ik adviseerde en begeleidde organisaties in leer- en veranderingsprocessen. Ik coachte leidinggevenden, cliënten met een burn-out en mensen met levensvragen.

Bij dat coachen ontdekte ik hoe versterkend en verbindend het was om te vertrekken vanuit wat goed gaat. Om talenten op te sporen, groeidenken te ontwikkelen, behapbare en energiegevende doelen te stellen. Met mijn cliënten deed ik van dromen en lachen, van nieuwsgierig uitproberen en waarderen. Het klinkt cheesy, maar het opende mijn ogen. 

Zo kon het dus ook.

Die jaren bij K&S waren heerlijk, en ze brachten mij zoveel dichter bij wat voor mij vervullend en betekenisvol is. Want: de vrijheid, het verwerven van voortdurend nieuwe inhoud, de variatie, de kracht in het netwerk, de positiviteit en de waardering. Maar: extreem lange werkdagen, hotelovernachtingen, veel uren in de auto en regelmatig opdrachten die ik minder leuk vond. 

En dat begon toch steeds harder te wringen. In maart 2014 maakte ik mijn hele agenda leeg: om weer te kunnen voelen wie ik was en wat ik wilde, wat mij plezier brengt, waar ik thuishoor. Anderhalf jaar lang zorgde ik gewoon voor mijn gezin en voor mijzelf. Ik maakte de eerste online cursus (Lifecrafting), bleef bloggen en bouwde met Els de opleiding "Talentgedreven Coachen" verder uit. 

Ik kwam op adem, ik kwam thuis. En het werd steeds duidelijker dat de Positieve Psychologie mijn dada was.

Er was maar één grote uitdaging: ik kon niet geloven dat ik met helemaal mijn eigen zin en eigen ding doen (lees: bloggen, schrijven, online inspireren) genoeg geld zou kunnen verdienen om mijzelf en mijn opgroeiende kinderen te onderhouden. En mijn spaargeld raakte op.

Eind 2015 startte ik halftijds als docent op de Arteveldehogeschool. In mijn hoofd een ideale balans: deeltijds in loondienst en deeltijds als zelfstandige verder mijn eigen weg uitbouwen. Alleen: de hogeschool ging steeds meer tijd innemen - en hoe waarderend is dat: ik werd gevraagd voor mooie uitdagende opdrachten, ik mocht deel uitmaken van een fijn team, ik had contact met inspirerende studenten. Het schrijven en inspireren over positieve psychologie werd daardoor helaas een steeds kleiner deel van mijn leven.

Hoe sterk die roep is van wat ik écht moet doen, dat voelde ik in de zomer van 2017 weer eens letterlijk "aan den lijve'. Mijn lijf sloeg alarm, gelukkig minder fel dan in 2009. Maar evengoed overduidelijk: ik was altijd moe en steeds vaker ziek. Er klopte iets niet. 

Gelukkig wordt het roer omgooien minder moeilijk, als je dat al een paar keer eerder deed. In de herfst van 2017 combineerde ik twee slagen: ik ging een master in de toegepaste positieve psychologie studeren en ik gaf mijn ontslag op de hogeschool. 

En zo zit ik hier vandaag, mijn studie bijna afgerond, en goed bezig met mijn nieuwe onderneming. Met de vastberadenheid om deze keer mijn angst niet de overhand te laten nemen. Ik ga het gewoon écht doen: van positieve psychologie en online ondernemen mijn leven maken. 

Op talent en goesting. En met bakken vol liefde en verwondering.

De positieve psychologie probeert een nieuw verhaal te zijn: in een veld dat tot voor kort gericht was op problemen, probeert die jonge wetenschap een nieuw geluid te laten horen. Als alternatief voor de focus op wat moeilijk gaat, willen we de aandacht richten op wat goed gaat en op waar we meer van willen.

En die positieve psychologie, die wil ik in de wereld verspreiden. Bij de mensenfluisteraars. Op die plekken waar mensen voelen dat er een ander antwoord zou kunnen zijn, dat er verwondering nodig is, en liefde, warmte, waardering. Op die plekken waar we om de zwaarte te kunnen doorvoelen en doorwerken, juist veel lichtheid nodig hebben. En op die plekken waar mensen vooral met hun neus op de tekorten worden gedrukt, omdat we daar een positieve spiraal op gang kunnen brengen. 

Daarom. Deze academie. Welkom. Ik ben Maaike.

Meer positivologie!

Ja, ik krijg graag het e-book "Positieve Psychologie voor mensenfluisteraars" en schrijf mij in voor een tweewekelijkse Portie Positieve Psychologie .

We sturen geen spam. Je kan altijd uitschrijven. We geven geen adressen door. Powered by ConvertKit


Meer positivologie!

24040e79 ca74 46fe b089 215591862be0

Ja, ik krijg graag het e-book "Positieve Psychologie voor Mensenfluisteraars" en schrijf mij in voor een tweewekelijkse Portie Positieve Psychologie.

We sturen geen spam. Je kan altijd uitschrijven. We geven geen adressen door. Powered by ConvertKit