Wat is positieve psychologie?

Positieve psychologie is de wetenschappelijke studie van de positieve elementen in het leven van mensen, zoals geluk, welbevinden en talent. Martin Seligman richtte dit veld binnen de psychologie op, in 1999, en vatte het samen als de "wetenschappelijke studie van optimaal menselijk functioneren, die probeert om die factoren te ontdekken en te vergroten waardoor mensen en gemeenschappen floreren."

De 'klassieke' psychologie heeft vooral de nadruk gelegd op de tekorten van mensen, eerder dan op hun potentieel. Positieve psychologie richt zich vooral op de mogelijkheden. Niet op het oplossen van problemen, maar wel op het onderzoeken van wat het leven de moeite waard maakt. Positieve psychologie is niet bezig met een transformatie van, bijvoorbeeld, -5 naar 0 maar met hoe we van een 4 een 8 kunnen maken.

De positieve psychologie is een veld dat zich aan een snel tempo ontwikkeld. De aspiratie is om stevig empirisch onderzoek te doen op thema's zoals welbevinden, flow, persoonlijke sterktes, wijsheid, creativiteit, psychologische gezondheid, positief ouder worden en op eigenschappen van positieve groepen en organisaties.

 

Waarom hebben we in vredesnaam een positieve psychologie nodig?

 Even wat geschiedenis. Voor de Tweede Wereldoorlog, was de gewone psychologie gericht op drie taken: geestelijke stoornissen genezen, normale levens verbeteren en bijzonder talent identificeren en versterken. Na de oorlog raakten de twee laatste taken vergeten, en gaf het veld vooral aandacht aan het eerste. Waarom? Omdat psychologie een wetenschap is die voor haar onderzoek grotendeels steunt op fondsen van de overheid, en met een menselijke crisis op zo'n grote schaal werden alle middelen ingezet voor onderzoek naar het verhelpen van mentale problemen.

Daardoor ging de psychologie zich enten op een ziekte-model, dat bovendien erg succesvol bleek - er zijn bijvoorbeeld vandaag veertien aandoeningen goed behandelbaar die vroeger niet te genezen waren (zoals depressie, trauma, sommige persoonlijkheidsstoornissen en angstaanvallen). Maar de kost van dat ziektemodel was de negatieve kijk op psychologen als schuld-inducerend en pathologiserend (ze zoeken altijd naar een schuldige en een slachtoffer, en ze zien alles als een probleem of een aandoening). Als je tegen je vrienden zegt dat je naar een psycholoog gaat, vragen ze wellicht: "Wat is er mis?"

Het hele idee van die vernieuwde focus op normale levens en talent, is dat je ook bij een psycholoog zou kunnen gaan voor groei en zelfontwikkeling. Voor het verbeteren van je leven, ook als het gewoon oké is. En daarvoor hebben we kennis nodig over wat het leven de moeite waard maakt, of over hoe normale mensen floreren in gewone, in plaats van in extreme, omstandigheden. Als psychologen willen we daar graag meer over te zeggen hebben dan de zelfhulp-goeroes, en willen we onze kennis beter staven met objectief onderzoek.

Vandaag lijkt de tijd meer dan rijp voor zo'n focus op normale en florerende levens, in plaats van enkel op levens die hulp nodig hebben. We hebben het met zijn allen beter dan ooit tevoren in de geschiedenis, dus het idee dat we vanuit deze comfortabele plek kunnen leren om krachtige relaties te bouwen, positieve organisaties te vormen en onze talenten optimaal in te zetten krijgt steeds meer voet aan de grond.

 

*Noot: positieve psychologie is een deelgebied van de psychologie, en gebruikt dezelfde wetenschappelijke methodes. Het gaat dus niet over een geloof of een keuze, het is gewoon een vakgebied dat simpelweg andere (en werkelijk boeiende) onderwerpen bestudeert en andere vragen stelt, zoals 'wat werkt?' in plaats van 'wat werkt niet?' of 'wat is er goed aan deze persoon?' in plaats van 'wat is er mis?'.